STRUMIEŃ WARTOŚCI · GHTC
Centrum Transformacji Zielonych Szpitali
Po Omnibusie obowiązek sprawozdawczy odszedł od szpitali. Koszt, ryzyko i presja zostały. GHTC zajmuje się tym, co zostało — kotłownią, przetargiem, odpadem i rachunkiem za energię, nie raportem.
Zrównoważony rozwój przestał być sprawozdaniem
Przez trzy lata sektor przygotowywał się do raportowania. W lutym 2026 roku Unia Europejska zawęziła obowiązek do jednostek zatrudniających ponad 1000 osób i osiągających ponad 450 mln euro przychodu netto. Po tym progu w polskim szpitalnictwie nie zostaje praktycznie nikt.
To nie znaczy, że problem zniknął. Znaczy, że przestał być problemem działu księgowości, a stał się z powrotem tym, czym był od początku: kwestią eksploatacji budynku, struktury zakupów, gospodarki odpadami i kosztu energii. Raport można było napisać. Rachunku napisać się nie da.
4,4%
udziału ochrony zdrowia w globalnych emisjach netto — ok. 2 Gt CO₂e (Health Care Without Harm i Arup, 2019)
1000 / 450 mln €
nowy próg CSRD po dyrektywie (UE) 2026/470 — zatrudnienie i przychód netto łącznie
29.05.2026
termin transpozycji dyrektywy EPBD (UE) 2024/1275; Polska jest w trakcie
2028
od tego roku nowe budynki instytucji publicznych mają być zeroemisyjne
2030
od tego roku wymóg zeroemisyjności obejmuje wszystkie nowe budynki
250 / 520
podmioty bezpośrednio zrzeszone w PFSz i łączna obecność wraz z organizacjami parasolowymi
Co dokładnie zmieniło się w 2026 roku
Omnibus I — dyrektywa (UE) 2026/470
Opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE 26 lutego 2026 r. Zawęża zakres CSRD do jednostek powyżej 1000 pracowników i 450 mln euro przychodu netto. Termin transpozycji zmian w CSRD: 19 marca 2027 r.
Zwolnienie w ustawie o rachunkowości
Nowelizacja wdrażająca dyrektywę „stop the clock” (UE) 2025/794 — ustawa opublikowana 13 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 333), w życie 14 marca 2026 r. Jednostki pierwszej fali, które wypadły z nowego zakresu, mogą dobrowolnie skorzystać ze zwolnienia za 2025 i 2026 r.
Limit żądań w łańcuchu wartości
Omnibus wprowadza value chain cap — ograniczenie zakresu informacji, jakich jednostka raportująca może żądać od podmiotów w swoim łańcuchu wartości zatrudniających poniżej 1000 osób. Dla szpitala to nie jest drobiazg techniczny: to podstawa do odmowy nieproporcjonalnej ankiety od dostawcy lub ubezpieczyciela.
Budynki — EPBD
Dyrektywa (UE) 2024/1275 miała być wdrożona do 29 maja 2026 r. Klasy energetyczne, paszporty renowacji i jednolita metodyka oceny emisji w cyklu życia w Polsce wciąż powstają. Terminy zeroemisyjności nowych budynków publicznych (2028) i wszystkich nowych budynków (2030) pozostają.
Wniosek, który stąd wynika
Szpital, który przestał podlegać obowiązkowi raportowemu, nie przestał podlegać taksonomii przy finansowaniu, wymogom energetycznym przy inwestycji, kryteriom środowiskowym w zamówieniu publicznym ani pytaniom kontrahentów. Zniknął dokument, nie zniknęła ekspozycja. Centrum powstało dla tej drugiej rzeczy.
Jak Centrum pracuje — cztery kroki
Model jest ten sam dla szpitala powiatowego i dla grupy wielooddziałowej. Różni się skalą, nie kolejnością.
01
Pomiar
Inwentaryzacja emisji w zakresach 1 i 2, zużycie mediów, strumienie odpadów, struktura zakupów. Punkt wyjścia to liczby placówki, nie benchmark z prezentacji.
02
Decyzja
Lista działań uszeregowana według okresu zwrotu i ryzyka operacyjnego. Osobno to, co wymaga nakładu, i to, co wymaga wyłącznie zmiany procedury.
03
Wdrożenie
Dokumentacja pod przetarg z kryteriami środowiskowymi, wnioski o finansowanie, zmiany w procedurach zakupowych i odpadowych, szkolenie personelu.
04
Rozliczenie
Pomiar powtórzony po wdrożeniu. Różnica jest wynikiem — i materiałem dowodowym wobec płatnika, organu założycielskiego i instytucji finansującej.
Zakres usług
Ślad węglowy i dane środowiskowe
Inwentaryzacja emisji, zużycie energii i wody, gospodarka odpadami medycznymi, wskaźniki do sprawozdań i wniosków. Format danych zgodny ze standardami ESRS, także wtedy, gdy placówka nie ma obowiązku raportowania.
Audyt ESG i gotowość taksonomiczna
Ocena zgodności z taksonomią UE (rozporządzenie 2020/852) na potrzeby finansowania inwestycji, przegląd podwójnej istotności, luka wobec ESRS przy dobrowolnym raportowaniu.
Zielone zamówienia i zakupy oparte na wartości
Kryteria środowiskowe w postępowaniu, rachunek kosztu cyklu życia, przejście z ceny jednostkowej na koszt całkowity — Value-Based Procurement w praktyce działu zamówień.
Gospodarka obiegu zamkniętego
Redukcja odpadów u źródła, ponowne użycie i reprocesowanie tam, gdzie prawo i bezpieczeństwo pacjenta na to pozwalają, logistyka zwrotna, przegląd wyrobów jednorazowych.
Energia i budynek
Przygotowanie placówki na wymogi EPBD: ocena stanu, plan renowacji, dobór źródeł, przygotowanie dokumentacji pod dofinansowanie krajowe i europejskie.
Szkolenia i mikropoświadczenia
Programy dla kadry zarządzającej, działów technicznych i zamówień, z punktami CPE uznawanymi przez Polską Federację Szpitali. Ścieżki ISO, MDR, EMAS.
PUBLIKACJA
Greenbook — kompendium zrównoważonego rozwoju szpitali
Greenbook to praktyczny poradnik dla szpitali, a nie komentarz do dyrektywy. Obejmuje raportowanie według standardów ESRS, ocenę podwójnej istotności, dane środowiskowe, społeczne i z obszaru ładu korporacyjnego oraz zgodność z taksonomią UE — opisane od strony placówki, która ma ograniczony zespół i realny budżet.
Greenbook wydało Biuro Green Hospitals Polskiej Federacji Szpitali we współpracy z Mölnlycke Health Care Polska, w ramach Koalicji na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Placówek Medycznych. Prace nad kolejnym wydaniem obejmują adaptacje krajowe — procedury zamówień publicznych i praktyka zakupowa różnią się w każdym państwie regionu — z rozdziałem czeskim przygotowywanym z Czeską Federacją Szpitali.
Podręcznik jest dostępny. Pełny tytuł: Greenbook — podręcznik do implementacji raportowania ESG dla szpitali. Pobranie wymaga krótkiego formularza na stronie Biura Green Hospitals PFSz: adres e-mail, podmiot, imię i nazwisko, funkcja oraz numer kontaktowy, wraz ze zgodą na kontakt.
Koalicja na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Placówek Medycznych
Koalicja łączy szpitale, producentów i organizacje branżowe wokół jednego celu: żeby zielona transformacja placówki opierała się na policzalnych efektach, a nie na deklaracji. Prace obejmują mapowanie praktyk w czternastu krajach Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej — zgodność z CSRD, federacje szpitalne, szpitale referencyjne, dostępne programy wsparcia.
Obok Koalicji Departament prowadzi CyberC4HE — Koalicję na rzecz Cyberbezpieczeństwa w Ochronie Zdrowia. To ten sam zamysł w innym obszarze ryzyka: wspólny standard tam, gdzie pojedyncza placówka nie ma siły, by go wypracować sama.
Osadzenie instytucjonalne
Centrum działa w osi Fundacja Healthcare Poland — Polska Federacja Szpitali. Po stronie Federacji prowadzi je Departament Zrównoważonego Rozwoju i Bezpieczeństwa, kierowany przez Michała P. Dybowskiego, Chief Sustainability Officer PFSz. Federacja zrzesza bezpośrednio około 250 podmiotów, a wraz z organizacjami parasolowymi — w tym regionalnymi związkami szpitali — obejmuje swoją obecnością blisko 520 szpitali.
Ma to praktyczne znaczenie. Standard wypracowany dla jednej placówki jest ciekawostką; standard przyjęty jako rekomendacja federacyjna zmienia warunki, na jakich sektor rozmawia z dostawcami, płatnikiem i instytucjami finansującymi.
Czego Centrum nie robi
Nie jesteśmy firmą audytorską ani jednostką akredytowaną. Centrum nie przeprowadza atestacji sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju w rozumieniu ustawy o rachunkowości — to zadanie biegłego rewidenta lub uprawnionego dostawcy usług atestacyjnych. Nie wydajemy certyfikatów o skutku prawnym wobec organów. Przygotowujemy dane, dokumentację i decyzje do stanu, w którym taki podmiot może je zweryfikować, a organ finansujący ocenić.
Podstawy prawne
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/470 (Omnibus I) — zmiana zakresu sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju i należytej staranności; publikacja w Dz.Urz. UE 26 lutego 2026 r., transpozycja zmian CSRD do 19 marca 2027 r.
- Dyrektywa (UE) 2025/794 („stop the clock”) oraz ustawa zmieniająca ustawę o rachunkowości — Dz.U. 2026 poz. 333, w życie 14 marca 2026 r.
- Dyrektywa (UE) 2022/2464 (CSRD) wraz z europejskimi standardami sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju (ESRS).
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 — taksonomia działalności zrównoważonej środowiskowo.
- Dyrektywa (UE) 2024/1275 w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD) — termin transpozycji 29 maja 2026 r.
- Ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta (Dz.U. 2023 poz. 1692) — wewnętrzny system zarządzania jakością i bezpieczeństwem jako punkt zaczepienia dla wskaźników środowiskowych placówki.
- Dane o śladzie klimatycznym sektora: Health Care’s Climate Footprint, Health Care Without Harm we współpracy z Arup, 2019 — 4,4% globalnych emisji netto, ok. 2 Gt CO₂e.
Kontakt
Sprawy Centrum: ghtc@healthcarepoland.pl. Zgłoszenia do Koalicji, pytania o Greenbook, zapytania o audyt i szkolenia — tym samym adresem.
Powiązane strumienie wartości: Centrum Jakości, Audytu i Certyfikacji · Koalicja CyberC4HE · Centrum Mediacji, Koncyliacji i Arbitrażu
