Strumień wartości · Fundacja Healthcare Poland
Między reklamacją złożoną w rejestracji a pozwem nie ma dziś w Polsce forum, na którym można spokojnie ustalić fakty. Centrum ma je stworzyć.
Koncyliacja, mediacja i arbitraż dla ochrony zdrowia — z kompetencją jednocześnie prawną i kliniczną, w terminach liczonych w tygodniach.
1.07.2024
Zlikwidowano wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych. Następcy o tej samej funkcji nie ma.
poniżej 1%
Tylu spraw na etapie wyjaśniającym trafia do mediacji w izbach lekarskich.
blisko 60%
Tyle skierowanych mediacji kończy się ugodą. Potencjał jest, wykorzystania brak.
Spór jest zdarzeniem w systemie opieki
Nie wyłącznie incydentem prawnym. Z tego założenia wyrasta cała konstrukcja Centrum.
Gdy dochodzi do zdarzenia niepożądanego albo sporu o rozliczenie, uruchamia się mechanizm, który oddala rozstrzygnięcie od miejsca i czasu zdarzenia. Postępowanie trwa latami i kończy się orzeczeniem o odpowiedzialności, które niczego nie naprawia w procesie klinicznym.
W tym czasie zdarzenie przestaje być materiałem do nauki, a staje się materiałem dowodowym. Personel zaczyna postępować defensywnie. Pacjent, który chciał zrozumieć, co się stało, otrzymuje po latach kwotę i milczenie.
Instytucja, która osądza więcej, niż potrafi udowodnić, traci zaufanie obu stron naraz.
Trzy zasady konstrukcyjne
Proporcja
Sposób rozstrzygania musi być współmierny do ciężaru sprawy. Spór o rozliczenie epizodu i spór o trwałe następstwo zdarzenia nie mogą iść tą samą drogą.
Odpowiedzialność bez odwetu
Just Culture nie jest deklaracją łagodności. Jest rozróżnieniem między błędem systemowym, zaniedbaniem a działaniem świadomie lekkomyślnym.
Dostępność rozstrzygnięcia
Pacjent, którego nie stać na proces, i świadczeniodawca, który nie chce eskalacji, dziś nie mają dokąd pójść. Forum zmienia położenie obu stron naraz.
Diagnoza — dwa końce i puste pasmo pośrodku
Na jednym końcu reklamacja rozpatrywana przez tę samą organizację, której dotyczy. Na drugim wieloletni proces. Między nimi instytucje istnieją, lecz żadna nie pełni funkcji forum spornego.
Komisje zlikwidowane
Od 1 lipca 2024 r. sprawy przejął zespół w Biurze Rzecznika, nie nowa instytucja orzecznicza.
Fundusz kompensuje, nie wyjaśnia
Świadczenie administracyjne od 2 393 zł do 239 131 zł. Nie przywraca relacji i nie zmienia procedury w placówce.
Mediacja lekarska zamknięta w korporacji
Działa przy postępowaniu dyscyplinarnym, a ugoda go nie kończy — wpływa jedynie na wymiar kary.
ADR konsumencki wyłączony ustawą
Ustawa z 2016 r., za dyrektywą 2013/11/UE, wyłącza usługi zdrowotne. Cała europejska architektura ADR omija ochronę zdrowia.
Drugie, mniej widoczne pasmo to spory między świadczeniodawcami: o podział środka w epizodzie koordynowanym, o odpowiedzialność za przerwanie ciągłości opieki, o rozliczenia w konsorcjach. Są w całości gospodarcze — i to one dają Centrum pierwszy realny portfel spraw.
Jak to działa — trzy ścieżki
Sprawa wchodzi na najniższym poziomie i przechodzi wyżej tylko wtedy, gdy porozumienie nie doszło do skutku.
01
Koncyliacja
14–30 dni
Ustrukturyzowana procedura wyjaśniająca w placówce, z niezależnym koncyliatorem. Kończy się protokołem — uzgodnionym ustaleniem faktycznym.
02
Mediacja
30–90 dni
Mediacja umowna na gruncie KPC. Ugoda podlega zatwierdzeniu przez sąd i uzyskuje moc ugody sądowej.
03
Arbitraż
90–180 dni
Stały sąd polubowny. Domena: spory gospodarcze wewnątrz sektora. Z pacjentem wyłącznie na podstawie zapisu po powstaniu sporu.
Co zyskuje szpital
- Rozstrzygnięcie w tygodniach zamiast lat — sprawa przestaje absorbować dyrekcję.
- Przewidywalność w rozliczeniach opieki koordynowanej i w konsorcjach.
- Wyjaśnienie udzielone zanim skarga stanie się sporem o pieniądze.
- Odbudowa raportowania zdarzeń niepożądanych — personel przestaje się bać zgłoszenia.
- Element profilu ryzyka, który ubezpieczyciel potrafi wycenić.
- Gotowość na pacjenta zagranicznego wymagana przez dyrektywę 2011/24/UE.
Co zyskuje pacjent
- Wyjaśnienie w terminie liczonym w tygodniach, zakończone pisemnym ustaleniem faktów.
- Równowaga stron bez konieczności procesu — postępowanie prowadzi osoba niezależna.
- Koszt po stronie pacjenta symboliczny lub zerowy.
- Skutek, którego sąd zasądzić nie może: przeprosiny, zmiana procedury, działanie naprawcze.
- Udokumentowany stan faktyczny, z którym łatwiej wystąpić do Funduszu.
Czego Centrum pacjentowi nie odbiera
Udział w postępowaniu przed Centrum jest dobrowolny i nie zamyka drogi do sądu powszechnego, do Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych, do postępowania przed Rzecznikiem Praw Pacjenta ani do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej.
Prawo wyklucza konstrukcję odmienną: zapis na sąd polubowny w sporach z konsumentem może powstać wyłącznie po powstaniu sporu (art. 1164(1) KPC). Klauzula arbitrażowa w formularzu zgody byłaby nie tylko nieskuteczna — byłaby zaprzeczeniem idei, na której Centrum się opiera.
Centrum jest w fazie organizacji
Placówki i organizacje zainteresowane udziałem w pracach przygotowawczych — w tym w pilotażu standardu koncyliacji — zapraszamy do kontaktu.
Podstawy prawne
- Art. 1157 KPC — zdatność arbitrażowa (Dz.U. 2019 poz. 1495)
- Art. 1163 KPC — zapis w statucie; wyłącznie spółki handlowe
- Art. 1164(1) KPC — zapis w sporach z konsumentem, tylko po powstaniu sporu
- Art. 183(1) i nast. KPC — mediacja umowna
- Ustawa z 23.09.2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich — wyłączenie usług zdrowotnych
- Ustawa z 16.06.2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1675) — FKZM; likwidacja komisji wojewódzkich od 1.07.2024
- Art. 113 ust. 3 ustawy o izbach lekarskich — mediacja w izbach
- Dyrektywa 2011/24/UE; dyrektywa 2013/11/UE
