Fundacja Healthcare Poland otwiera Sąd Arbitrażowy w strukturze Departamentu Legal & Compliance — branżowe forum polubownego rozwiązywania sporów na styku szpitali, producentów wyrobów medycznych, dystrybutorów i dostawców technologii.
Spór między szpitalem a jego dostawcą nie jest wyłącznie incydentem prawnym. Jest zdarzeniem w systemie opieki: zatrzymuje sprzęt, opóźnia dostawy, zamraża należności i odbiera dyrekcji czas, którego potrzebują pacjenci. Sąd Arbitrażowy przy Fundacji Healthcare Poland powstaje po to, by takie spory rozstrzygać w tygodniach, a nie w latach — z kompetencją jednocześnie prawną, kliniczną i techniczną.
Co dziś otwieramy
Z dniem 3 października 2026 r. Fundacja Healthcare Poland ogłasza utworzenie Sądu Arbitrażowego przy Fundacji Healthcare Poland. Sąd działa w strukturze Departamentu Legal & Compliance, a projekt prowadzi Ewelina Bogiel, CAMS — Dyrektor Departamentu Legal & Compliance. Sąd jest częścią strumienia wartości Centrum Mediacji, Koncyliacji i Arbitrażu, który łączy trzy ścieżki o różnym ciężarze prawnym: koncyliację, mediację i arbitraż.
Pierwszym obszarem działania jest ścieżka B2B Szpital–Dostawca: spory między podmiotami leczniczymi a firmami MedTech, dystrybutorami, serwisami, dostawcami oprogramowania i partnerami konsorcjów. To spory w całości gospodarcze. Obie strony są przedsiębiorcami, nie dotyczą ich ograniczenia konsumenckie, a zapis na sąd polubowny może znaleźć się w umowie od dnia jej podpisania.
Otwarcie Sądu domyka konstrukcję, którą Fundacja rozwija w kolejnych strumieniach wartości: od programu Just Culture, przez standard certyfikacji TQAMS — w którym alternatywne rozwiązywanie sporów jest jednym z ośmiu filarów — po ośmioetapową procedurę reklamacyjną. Placówki, które przyjęły te standardy, zobowiązały się do posiadania ścieżki polubownej. Od dziś mają ją gdzie realizować.
Dlaczego teraz: puste pasmo między reklamacją a pozwem
Polski system rozstrzygania sporów w ochronie zdrowia ma dwa końce i puste pasmo pośrodku. Na jednym końcu jest reklamacja rozpatrywana przez tę samą organizację, której dotyczy. Na drugim — postępowanie sądowe, kosztowne i wieloletnie, wymagające opinii biegłych i kończące się orzeczeniem, które niczego nie naprawia w procesie.
Od 1 lipca 2024 r. nie działają wojewódzkie komisje do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych. Ustawa o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich wyłącza usługi zdrowotne ze swojego zakresu. Cała europejska architektura ADR, która objęła bankowość, telekomunikację i energetykę, ominęła ochronę zdrowia.
Drugie, mniej widoczne pasmo to spory gospodarcze wewnątrz sektora. Szpital kupuje dziś nie tylko sprzęt, lecz dostępność: serwis z gwarantowanym czasem reakcji, oprogramowanie zintegrowane z systemem HIS, dzierżawę rozliczaną za użycie, dostawy w reżimie zamówień publicznych. Każdy z tych modeli tworzy styk, na którym może powstać spór. Takie spory trafiają dziś do sądów powszechnych albo do sądów arbitrażowych ogólnogospodarczych, w których arbitrzy rzadko znają realia oddziału szpitalnego, wymogi MDR czy specyfikę umowy z zamówienia publicznego.
Sedno większości sporów szpital–dostawca to nie przepis, lecz fakt: czy urządzenie działało, kto zawinił przestój, czy kara umowna była należna. Dlatego ścieżka Sądu zaczyna się od eksperta, a nie od pozwu.
Jakie spory rozpoznaje Sąd
| Obszar | Przykład sporu | Typowy inicjator |
|---|---|---|
| Realizacja umowy z zamówienia publicznego | kary umowne, opóźnienia dostaw, waloryzacja wynagrodzenia, odbiór | dostawca lub szpital |
| Serwis i dostępność sprzętu | czas reakcji, przestoje, części zamienne, serwis pogwarancyjny | szpital |
| Płatności | zaległości ponad ustawowy termin, odsetki, harmonogram spłaty | dystrybutor |
| Zgodność regulacyjna | status wyrobu medycznego, incydenty, działania korygujące | obie strony |
| Dane i cyberbezpieczeństwo | powierzenie danych, incydent w systemie dostawcy, odpowiedzialność za skutki | szpital |
| Oprogramowanie, HIS i AI | licencje, interoperacyjność, migracja danych, działanie systemu wobec specyfikacji | szpital |
| Nowe modele współpracy | dzierżawa, rozliczenie za użycie, umowy na wynik, konsorcja grantowe | obie strony |
| Opieka koordynowana | podział środków w epizodzie, ciągłość opieki, rozliczenia konsorcjantów | świadczeniodawcy |
Dla kogo
Publiczne i niepubliczne, w tym SP ZOZ, spółki szpitalne i placówki działające w sieciach. Strona umów dostaw, serwisu, licencji i konsorcjów.
Sprzęt, implanty, diagnostyka. Spory o odbiór, incydenty, działania korygujące i kary umowne — z udziałem ekspertów znających MDR.
Spory płatnicze, odsetki, ugody ratalne i warunki dostaw — bez zrywania relacji z klientem.
Ustalenie, kto odpowiada za przestój, zanim narosną kary — przez neutralnego eksperta technicznego.
Licencje, interoperacyjność, migracja danych, RODO i cyberbezpieczeństwo, działanie modelu wobec specyfikacji.
Podział środków, prawa do wyników projektów, rozliczenia w epizodzie opieki i odpowiedzialność za ciągłość.
Jak przebiega postępowanie
Szczebel 00 — Prewencja
Najtańszy spór to ten, który nie powstał. Przed podpisaniem umowy Departament Legal & Compliance udostępnia klauzulę wzorcową Sądu, przegląd warunków SLA i odbioru oraz szkolenie dla działów zamówień. Prewencja jest dostępna osobno, bez obowiązku korzystania z dalszych szczebli.
Szczebel 01 — Rozmowa techniczna
Neutralny ekspert z listy Sądu — inżynier kliniczny, specjalista ds. wyrobów medycznych, ekspert IT lub ekonomista szpitalny — ustala fakt techniczny w terminie docelowym 14–30 dni. Wynikiem jest protokół ustaleń: uzgodniony opis stanu faktycznego, a nie orzeczenie o winie.
Szczebel 02 — Mediacja
Mediacja umowna prowadzona na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego przez mediatora z listy Sądu, w terminie docelowym 30–90 dni. Ugoda zatwierdzona przez sąd powszechny ma moc ugody sądowej. W sporach z zamówień publicznych udokumentowana mediacja spełnia wymóg informacyjny z art. 593 ust. 1 Prawa zamówień publicznych.
Szczebel 03 — Arbitraż
Gdy porozumienie nie jest możliwe, a strony zawarły zapis na sąd polubowny, spór rozstrzyga Sąd Arbitrażowy przy Fundacji Healthcare Poland w terminie docelowym 90–180 dni. Wyrok sądu polubownego ma moc prawną na równi z wyrokiem sądu powszechnego po jego uznaniu albo stwierdzeniu wykonalności przez sąd (art. 1212 § 1 KPC). Bez zapisu sprawa trafia do sądu powszechnego — z protokołem ustaleń, który skraca postępowanie dowodowe.
Korzyści
Dla szpitala
- Spór o przestój, odbiór lub kary rozstrzygany w tygodniach — z ekspertem, który rozumie sprzęt i proces kliniczny.
- Ciągłość dostaw i serwisu: spór nie zatrzymuje współpracy ani pracy oddziału.
- Udokumentowana próba polubownego rozwiązania sporu, której wymaga Prawo zamówień publicznych.
- Wzorcowa klauzula i przegląd SLA jeszcze przed podpisaniem umowy.
- Poufność — spór nie staje się sprawą publiczną ani medialną.
- Wnioski systemowe, bez danych stron, które poprawiają kolejne umowy i postępowania przetargowe.
Dla dostawcy
- Mediatorzy, arbitrzy i eksperci, którzy znają szpital, MDR i zamówienia publiczne — nie tylko kodeks.
- Szybsze odzyskanie należności przez ugodę zamiast wieloletniego procesu; istotne, bo zmiana wierzyciela SP ZOZ wymaga zgody podmiotu tworzącego.
- Fakt techniczny ustalony przez neutralnego eksperta, zanim narosną kary umowne.
- Zachowana relacja z klientem — spór kończy się rozmową, nie wyrokiem przeciwko szpitalowi.
- Przewidywalny koszt: taryfa według wartości sporu.
- Poufność wobec konkurencji i rynku.
Dla systemu ochrony zdrowia
- Mniej spraw w sądach powszechnych i krótsza droga do rozstrzygnięcia.
- Kultura sprawiedliwego traktowania błędu (Just Culture) przeniesiona na relacje gospodarcze: rozróżnienie między błędem systemowym, zaniedbaniem a działaniem lekkomyślnym.
- Wiedza o powtarzalnych przyczynach sporów — typowych wadach umów, SLA i specyfikacji — wraca do sektora jako standard.
Pacjent: czego Sąd nie zmienia
Ścieżka B2B dotyczy sporów między przedsiębiorcami. W sporach z pacjentem arbitraż jest dostępny wyłącznie na podstawie zapisu zawartego po powstaniu sporu (art. 11641 Kodeksu postępowania cywilnego). Klauzula arbitrażowa w formularzu zgody na zabieg czy w regulaminie oddziału byłaby nie tylko nieskuteczna — byłaby zaprzeczeniem idei, na której Centrum się opiera.
Udział w postępowaniu jest dobrowolny i nie zamyka drogi do sądu powszechnego, do Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych, do postępowania przed Rzecznikiem Praw Pacjenta ani do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej. Założenia Centrum były omawiane podczas spotkania w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta. Sąd nie zastępuje Rzecznika i nie konkuruje z Funduszem — zajmuje się tym, czego żadna z tych instytucji nie obejmuje.
Bezstronność i ład
Instytucja rozjemcza mierzy się zaufaniem obu stron naraz. Dlatego Sąd ma odrębną strukturę i jawne reguły wyłączeń.
- Kto audytował, certyfikował lub doradzał którejkolwiek ze stron, nie orzeka w jej sprawie.
- Sąd działa w Departamencie Legal & Compliance, odrębnie od Centrum Jakości, Audytu i Certyfikacji.
- Opłaty programu dla firm finansują prewencję i dostępność ekspertów — nigdy wynik sprawy.
- Rada programowa ścieżki B2B będzie miała skład parytetowy: przedstawiciele szpitali i branży, z niezależnym przewodniczącym.
- Regulamin, lista arbitrów i taryfa będą jawne i dostępne na stronie Centrum.
Podstawy prawne
| Przepis | Co stanowi | Znaczenie dla Sądu |
|---|---|---|
| Art. 1157 KPC | Spory o prawa majątkowe mogą być poddane pod rozstrzygnięcie sądu polubownego. | Cały portfel sporów szpital–dostawca może trafić do arbitrażu. |
| Art. 1161 § 3 KPC | Zapis na sąd polubowny może wskazywać stały sąd polubowny jako właściwy do rozstrzygnięcia sporu. | Strony mogą wskazać w umowie Sąd Arbitrażowy przy Fundacji Healthcare Poland. |
| Art. 1212 § 1 KPC | Wyrok sądu polubownego ma moc prawną na równi z wyrokiem sądu po jego uznaniu albo stwierdzeniu wykonalności przez sąd. | Po uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności wyrok Sądu działa jak wyrok sądu powszechnego. |
| Art. 11641 KPC | Zapis w sporach z konsumentem — wyłącznie po powstaniu sporu. | Ograniczenie nie dotyczy umów między przedsiębiorcami; chroni pacjenta. |
| Art. 1831 i nast. KPC | Mediacja na podstawie umowy stron; ugoda zatwierdzona przez sąd ma moc ugody sądowej. | Klauzula mediacyjna może być w umowie od początku. |
| Art. 591 ust. 1 Pzp | W sporze z zamówienia każda strona może złożyć wniosek o mediację lub inne polubowne rozwiązanie sporu. | Ścieżka Sądu jest dostępna w umowach z zamówień publicznych. |
| Art. 593 Pzp | Pozew zawiera informację o próbie mediacji; przy zamówieniach od 10 mln euro (dostawy, usługi) i sporze powyżej 100 000 zł sąd kieruje strony do mediacji. | Mediacja w Sądzie dokumentuje próbę polubownego rozwiązania. |
| Art. 8 ust. 2 ustawy z 8.03.2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych | Gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy, termin zapłaty nie może przekraczać 60 dni. | Spory płatnicze są powtarzalne — mediacja płatnicza i ugoda ratalna jako standard. |
| Art. 54 ust. 5–6 ustawy o działalności leczniczej | Zmiana wierzyciela SP ZOZ wymaga zgody podmiotu tworzącego; czynność bez zgody jest nieważna. | Ugoda musi ten wymóg respektować; mediacja jest alternatywą dla cesji. |
| Rozporządzenie (UE) 2017/745 (MDR), RODO, dyrektywa (UE) 2022/2555 (NIS2) | Obowiązki producentów wyrobów medycznych, administratorów danych i podmiotów objętych cyberbezpieczeństwem. | Spory o zgodność rozstrzygane z udziałem ekspertów regulacyjnych i IT. |
Zestawienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Klauzula wzorcowa
Poniższy wzór pokazuje kierunek. Ostateczne brzmienie klauzuli zostanie opublikowane razem z Regulaminem Sądu; do tego czasu Departament Legal & Compliance konsultuje jej dostosowanie do konkretnej umowy.
W umowach podmiotów publicznych zalecany jest wariant „mediacja obowiązkowa, arbitraż fakultatywny”, uzgodniony z radcą prawnym zamawiającego.
Harmonogram
Jak skorzystać
Każdy element jest dostępny osobno: sama klauzula i przegląd umowy, sama ekspertyza techniczna, mediacja płatnicza albo pełny pakiet z arbitrażem. Szpitale, firmy MedTech, dystrybutorzy i dostawcy technologii zainteresowani pilotażem, konsultacją klauzuli lub zgłoszeniem sprawy mogą kontaktować się z Departamentem Legal & Compliance.
Więcej o konstrukcji Centrum, trzech ścieżkach i ścieżce B2B: Centrum Mediacji, Koncyliacji i Arbitrażu.
- Ustawa z 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego, art. 1831 i nast., art. 1157, art. 1161 § 3, art. 11641, art. 1212 § 1.
- Ustawa z 11 września 2019 r. — Prawo zamówień publicznych, art. 591 i 593; Urząd Zamówień Publicznych — przesłanki obowiązku mediacji.
- Ustawa z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, art. 8 ust. 2.
- Ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, art. 54 ust. 5–6.
- Ustawa z 23 września 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich; dyrektywa 2013/11/UE.
- Ustawa z 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. 2023 poz. 1675).
- Rozporządzenie (UE) 2017/745 (MDR); rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO); dyrektywa (UE) 2022/2555 (NIS2).
- Centrum Mediacji, Koncyliacji i Arbitrażu — Fundacja Healthcare Poland.
Dodaj komentarz